Πλατφόρμες δωρεών στην Ελλάδα: πώς να τις συγκρίνετε

Τι είναι οι πλατφόρμες δωρεών και πώς φτάνουν στην ελληνική πραγματικότητα

Οι πλατφόρμες δωρεών είναι ιστότοποι και εφαρμογές που επιτρέπουν σε έναν άνθρωπο, μια οργάνωση ή μια ομάδα να δημοσιεύσει έναν στόχο, να εξηγήσει σε τι θα χρησιμοποιηθούν τα χρήματα και να δεχτεί μικρά ποσά από πολλούς δωρητές. Ο δωρητής δεν αποκτά μερίδιο, τόκο ή προϊόν. Δίνει επειδή θέλει να βοηθήσει, και αυτό διαφοροποιεί τη συγκέντρωση δωρεών από την επένδυση.

Στην Ελλάδα η έννοια ταιριάζει με μια παλιά συνήθεια, τον έρανο. Ο έρανος για ένα νοσηλευόμενο παιδί, για έναν πυρόπληκτο γείτονα ή για την ενορία γινόταν με κουτί και λίστα ονομάτων. Σήμερα ο ηλεκτρονικός έρανος κάνει το ίδιο πράγμα με σύνδεσμο που διαδίδεται σε ομάδες μηνυμάτων και κοινωνικά δίκτυα.

Η σύγκριση των πλατφορμών δωρεών έχει νόημα γιατί οι υπηρεσίες δεν είναι ίδιες. Για τον Έλληνα δωρητή, ο διαδικτυακός έρανος είναι πια τόσο φυσικός όσο το κουτί στο ταμείο του μαγαζιού. Άλλες φιλοξενούν προσωπικές ιστορίες, άλλες απευθύνονται μόνο σε σωματεία και ιδρύματα, και άλλες είναι απλές σελίδες δωρεάς που έχει φτιάξει ένας φορέας για τον εαυτό του.

Το πλαίσιο των εράνων στην Ελλάδα

Στην ελληνική έννομη τάξη ο δημόσιος έρανος δεν είναι απολύτως ελεύθερος. Όποιος θέλει να συγκεντρώσει χρήματα από το κοινό, ιδίως με προσέγγιση αγνώστων, οφείλει να ελέγξει αν χρειάζεται άδεια από την αρμόδια αρχή, και το ζήτημα ρυθμίζεται από ειδική νομοθεσία που αλλάζει με τον καιρό. Η ασφαλής οδός είναι να ρωτήσει πρώτα τον δήμο, την περιφέρεια ή το αρμόδιο υπουργείο.

Η διάκριση που μετρά στη συγκέντρωση δωρεών είναι ποιος συγκεντρώνει. Ένα νομικό πρόσωπο, όπως ένα σωματείο, ένας σύλλογος ή ένα ίδρυμα, κινείται με το καταστατικό και τους λογαριασμούς του. Ένα φυσικό πρόσωπο που ζητά βοήθεια για την ίδια του την ανάγκη βρίσκεται σε διαφορετική θέση από κάποιον που συλλέγει χρήματα για λογαριασμό τρίτων.

Οι πλατφόρμες δωρεών δεν αντικαθιστούν αυτή τη νομιμότητα, ούτε ένας ηλεκτρονικός έρανος γίνεται νόμιμος επειδή φιλοξενείται σε γνωστή υπηρεσία. Μια σελίδα μπορεί να είναι τεχνικά δεκτή από την πλατφόρμα και παρ' όλα αυτά να χρειάζεται έγκριση που η πλατφόρμα δεν ελέγχει. Για τη διαπίστωση αυτή ο οργανωτής απευθύνεται στην αρμόδια δημόσια αρχή, όχι στην εξυπηρέτηση πελατών της υπηρεσίας.

Μητρώα και στοιχεία φορέα: πώς ελέγχετε ποιος ζητά τη δωρεά

Πριν δώσετε, ελέγξτε ποιος βρίσκεται πίσω από τη σελίδα. Αν πρόκειται για εταιρεία, το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) δείχνει την επωνυμία και την έδρα. Αν πρόκειται για μη κυβερνητική οργάνωση ή άλλο φορέα που δηλώνει αναπτυξιακό ή ανθρωπιστικό έργο, υπάρχουν μητρώα που τηρούν αρμόδια υπουργεία, και μια σοβαρή οργάνωση αναφέρει με ευκολία τα στοιχεία εγγραφής της.

Οι μεγάλοι οργανισμοί, όπως ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός ή Το Χαμόγελο του Παιδιού, δέχονται δωρεές στις δικές τους ιστοσελίδες. Αυτό σημαίνει ότι, όταν γνωρίζετε το όνομα του φορέα, μπορείτε να ανοίξετε τον επίσημο ιστότοπο του και να μη χρειαστεί να περάσετε από τρίτη πλατφόρμα.

Για προσωπικές συλλογές ζητήστε περισσότερα: ονοματεπώνυμο του οργανωτή, σχέση με τον ωφελούμενο, ιατρικά ή άλλα έγγραφα που τεκμηριώνουν την ανάγκη και λογαριασμό που ανήκει σε αναγνωρίσιμο πρόσωπο. Η απουσία αυτών των στοιχείων αρκεί για να διστάσετε.

Φορολογία και αποδείξεις στις πλατφόρμες δωρεών

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) είναι η αρχή στην οποία παραπέμπουν τα φορολογικά ζητήματα των δωρεών. Η δυνατότητα έκπτωσης μιας δωρεάς εξαρτάται από τον δικαιούχο, από τον τρόπο πληρωμής και από το ποσό, και οι ρυθμίσεις τροποποιούνται κατά καιρούς, γι' αυτό ο δωρητής ελέγχει την ισχύουσα κατάσταση στην ΑΑΔΕ ή με λογιστή.

Γενικά, μια δωρεά προς φυσικό πρόσωπο για προσωπική ανάγκη δεν αντιμετωπίζεται όπως μια δωρεά προς αναγνωρισμένο φιλανθρωπικό φορέα. Και ο λήπτης μιας προσωπικής δωρεάς μπορεί να έχει δικές του φορολογικές υποχρεώσεις, που αξίζει να ξεκαθαριστούν από την αρχή.

Αν σας ενδιαφέρει απόδειξη, ρωτήστε τον φορέα τι αποδεικτικό εκδίδει και με ποια στοιχεία. Κρατήστε το αποδεικτικό της πληρωμής, το email επιβεβαίωσης και τα στοιχεία του λογαριασμού. Χωρίς αυτά, η μεταγενέστερη απόδειξη μιας δωρεάς είναι δύσκολη.

Τρόποι πληρωμής που χρησιμοποιούν οι δωρητές στην Ελλάδα

Σε μια ελληνική πλατφόρμα δωρεών οι πιο συνηθισμένες επιλογές είναι οι πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες, η τραπεζική μεταφορά σε IBAN και οι ψηφιακές πληρωμές μέσω κινητού. Το σύστημα στιγμιαίων πληρωμών IRIS, που στηρίζεται στην υποδομή της ΔΙΑΣ, έχει κάνει πιο εύκολη τη μεταφορά ποσών μεταξύ τραπεζών χωρίς αναμονή.

Κάθε επιλογή έχει διαφορετικό ίχνος. Η πληρωμή με κάρτα περνά από τον πάροχο πληρωμών της πλατφόρμας και συνήθως αφήνει ηλεκτρονική επιβεβαίωση. Η απευθείας μεταφορά πηγαίνει στον λογαριασμό του δικαιούχου, γεγονός που προστατεύει από ενδιάμεσους αλλά δεν αφήνει περιθώριο για ακύρωση.

Πριν πατήσετε το κουμπί, διαβάστε σε ποιον ανήκει ο λογαριασμός και σε ποια νομίσματα γίνεται η πληρωμή. Αν η σελίδα ζητά να στείλετε χρήματα σε ιδιωτικό λογαριασμό που δεν ταιριάζει με το όνομα του οργανωτή, σταματήστε και ρωτήστε.

Συνήθειες δωρεάς και τι ζητούν οι Έλληνες δωρητές

Η δωρεά στην Ελλάδα συχνά ξεκινά από τον κοντινό κύκλο: οικογένεια, φίλοι, συνάδελφοι, η γειτονιά και η ενορία. Τα φιλόπτωχα ταμεία των ενοριών και οι τοπικοί σύλλογοι δείχνουν ότι η εμπιστοσύνη χτίζεται πρόσωπο με πρόσωπο, και αυτή η συνήθεια περνά και στο διαδίκτυο.

Οι μεγάλες συγκινήσεις πυροδοτούν κύματα συμμετοχής. Μετά από πυρκαγιές ή σεισμούς, ανοίγουν ταχύτατα λογαριασμοί και σελίδες, και τότε αυξάνεται ο κίνδυνος για παραπλανητικές προσφορές. Η ετοιμότητα του δωρητή να ρωτήσει «ποιος το οργανώνει;» προστατεύει και τους ίδιους τους πληγέντες.

Για τον οργανωτή, αυτό σημαίνει ότι η καλή σελίδα εξηγεί τον στόχο στα ελληνικά, ονομάζει τον υπεύθυνο, δείχνει πού πηγαίνουν τα χρήματα και ενημερώνει όσους έδωσαν. Ο δωρητής που βλέπει συνέχεια, δίνει και την επόμενη φορά.

Πώς συγκρίνετε μία πλατφόρμα δωρεών με μια άλλη

Ξεκινήστε από το ποιος είναι ο υποδοχέας των χρημάτων, γιατί αυτό ξεχωρίζει τη μία πλατφόρμα δωρεών από την άλλη. Μια πλατφόρμα μπορεί να κρατά προσωρινά τα ποσά και να τα αποδίδει μετά από έλεγχο ή να τα στέλνει κατευθείαν στον δικαιούχο. Διαβάστε τους όρους για το πότε και πώς γίνεται η απόδοση και τι συμβαίνει αν ο στόχος δεν επιτευχθεί.

Έπειτα δείτε τι χρεώνεται και πού αναγράφεται. Σοβαρή πλατφόρμα δωρεών εμφανίζει καθαρά τις χρεώσεις πριν τη δημοσίευση, χωρίς να τις κρύβει σε υποσημειώσεις. Ελέγξτε επίσης αν δέχεται οργανωτές με ελληνική διεύθυνση και ελληνικό λογαριασμό, αν παρέχει γλώσσα και υποστήριξη που καταλαβαίνετε και αν ορίζει διαδικασία αναφοράς καταχρήσεων.

Οι διεθνείς υπηρεσίες, όπως το GoFundMe, και οι δωρεές μέσω κοινωνικών δικτύων προσφέρουν μεγάλη απήχηση. Οι σελίδες που φτιάχνει ένας φορέας για τον εαυτό του προσφέρουν άμεση σχέση με τον δωρητή. Δεν υπάρχει καθολικά καλύτερη επιλογή, υπάρχει αυτή που ταιριάζει στον στόχο, στον οργανωτή και στο κοινό.

Ασφάλεια: απάτες και πού αναφέρονται

Στους διαδικτυακούς εράνους τα συνηθισμένα σημάδια απάτης είναι η πίεση για άμεση πληρωμή, η έλλειψη ονόματος οργανωτή, οι φωτογραφίες που ξαναχρησιμοποιούνται από άλλες ιστορίες και ο λογαριασμός που δεν ταιριάζει με το πρόσωπο που ζητά βοήθεια. Οι απατεώνες εκμεταλλεύονται την επικαιρότητα, γι' αυτό η καθυστέρηση λίγων λεπτών για έλεγχο αξίζει.

Αν υποψιάζεστε ότι έπεσατε θύμα, επικοινωνήστε με την τράπεζά σας για πιθανή ακύρωση συναλλαγής και αναφέρετε το περιστατικό στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας. Κρατήστε στιγμιότυπα οθόνης, συνδέσμους και αποδείξεις.

Μην δίνετε ποτέ κωδικούς κάρτας, κωδικούς μίας χρήσης ή πρόσβαση στο e-banking σε οποιονδήποτε ισχυρίζεται ότι διευκολύνει μια δωρεά. Για τη διαχείριση των προσωπικών δεδομένων του οργανωτή αρμόδια είναι η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.